Toprak zayıflıyor, su azalıyor, doğa çeşitliliğini yitiriyor; yine de tarımda yeşil dönüşüm salyangoz hızıyla ilerliyor. Avrupa projesi VISIONARY, sekiz ülkede çiftçileri, tüketicileri ve gıda işletmelerini gerçekte neyin yönlendirdiğini inceledi. Bilginin tek başına yetmediği, oyunun kurallarının ve güvenin önem taşıdığı, Danimarkalı çiftçilerin emisyon vergisinden gereğinden fazla korktuğu ortaya çıktı. Sonunda, alışkanlıklarını değiştirmek söz konusu olduğunda nasıl karar verdiğini sen de sınayabilirsin.
Toprak bozulması, su kıtlığı ve yok olan biyoçeşitlilik: Avrupa genelindeki tarım sistemlerinin bugün karşı karşıya olduğu sorunlar bunlar. Sonuç ortada gibi görünüyor: politika yapıcılar ve işletmeler daha sürdürülebilir uygulamalara geçmeli. Yine de yapılması gerekenle gerçekte yapılan arasında büyük bir uçurum var.
AB tarafından finanse edilen VISIONARY projesinin araştırmacıları bu uçurumu ölçmeye karar verdi. Çiftçiler, tüketiciler ve gıda işletmeleri, tanıdık olanla çevre için daha iyi olan arasında seçim yapmak zorunda kaldıklarında onları gerçekte neyin yönlendirdiğini anlamak istediler.
Projenin koordinatörü, Valencia Politeknik Üniversitesi profesörü Dionisio Ortiz Miranda, önceki araştırmalardaki bir boşluğa dikkat çekiyor. Açıkladığına göre çalışmaların çoğu ya bireylerin davranışlarına ya da daha geniş yapısal koşullara odaklanıyor ve yalnızca “nadiren ikisine birden” bakıyor.
VISIONARY bu iki bakışı bir araya getirmeye çalıştı. Ekip bir yandan, insanların neye değer verdiğini doğrudan sormadan tercihlerini dolaylı yoldan ortaya çıkaran bir yöntem olan seçim deneylerini kullandı. Öte yandan tarım-gıda sektörünün tüm değer zincirini inceledi: piyasa aktörleri arasındaki ilişkileri, tedarik zinciri dinamiklerini ve politika ortamını.
Araştırma sekiz ülkede yürütüldü:
Deneyler iklimi, biyoçeşitliliği, su yönetimini ve organik tarımı kapsadı. Sistemler çerçevesi ise aktörler arasındaki ilişkilerin ve politika kurallarının değişimi nasıl hızlandırdığını ya da yavaşlattığını göstermeyi amaçlıyordu.
İtalya ve Danimarka’dan gelen vaka çalışmaları özellikle ilginç çıktı. Her iki ülkede de araştırmacılar, süt üreticilerinin ve hayvancılık yapan çiftçilerin sera gazı emisyonlarını azaltmayı hedefleyen araçlara nasıl tepki verdiğini inceledi.
İtalya’da çiftçiler, yenilikçi gönüllü karbon piyasalarını geleneksel sübvansiyonlarla birleştirildiğinde daha kolay kabul etti. Ortiz Miranda bunu şöyle özetliyor: “melez yaklaşımlar yeniliği ve tanıdıklığı birleştirerek güven inşa edebilir”.
Tanıdık geldi mi? Yeni bir şey, denenmiş ve sınanmış bir şeyle birlikte geldiğinde daha kolay yutuluyor.
Danimarka’da konu, CO2 eşdeğeri emisyonlara getirilen bir vergiydi. Çiftçilerin verginin ekonomik etkisini büyük ölçüde abarttığı ortaya çıktı; bu da baştan güçlü bir direnç yarattı. Öngörülen etkiler hakkında uzman bilgisi verildiğinde direnç kısmen azaldı, kabul ise hafif arttı.
Ancak herkeste değil. Duyarlılık en çok büyük işletmelerde ve hayvancılık yapanlarda, ayrıca kendi beklentileri ile uzman tahminleri arasındaki fark en büyük olanlarda zayıftı.
Vaka çalışmaları, tarımda iklim politikasının çiftçilerin bakış açısını ve gerçek tepkilerini merkeze koyması gerektiğini gösterdi. Tüm çalışmalarda üç tutarlı bulgu tekrar tekrar karşımıza çıktı.
Birincisi, bilgi tek başına yetmez. Ortiz Miranda şöyle diyor: “İlgili bilgiye yetersiz erişim insanları sürdürülemez kararlara iter.” Ancak karar verme sürecini çevreleyen kurallar ve yapılar da değişmedikçe daha iyi bilgi davranışı nadiren değiştiriyor.
İkincisi, tüm zincir önemlidir. Gerçek bir dönüşüm, yalnızca tek bir çiftliği değil, tüm değer zincirini kapsayan politikalar gerektirir.
Üçüncüsü, ilişkiler tek seferlik eylemlerden üstündür. Üreticiler ile tüketiciler arasındaki güven, paylaşılan sorumluluk ve uzun vadeli ortaklıklar, tek seferlik müdahalelerden sürekli olarak daha iyi sonuç verdi.
Araştırmacılar bir boşluk da fark etti. Davranışsal müdahaleler şimdiye kadar çoğunlukla çiftçiler ve tüketiciler üzerinde denendi, gıda zincirindeki aracılar üzerinde ise nadiren. Ortiz Miranda’ya göre bu araçların tarla ile market arasında faaliyet gösteren aktörlere genişletilmesi, gelecekteki politika için “önemli bir fırsat sunuyor”.
VISIONARY’nin en somut mirası, 16 bilim-politika arayüzüdür. Bunlar, politika yapıcıların, bilim insanlarının, uygulayıcıların ve sivil toplum gruplarının yerel, bölgesel ve ulusal düzeyde çözümleri birlikte tasarladığı katılımcı alanlardır. Orada tartışılan konular arasında organik tarım, bitki bazlı beslenme, kısa tedarik zincirleri ve iklim vardı. Birkaç durumda çalışma, projenin kendi hedeflerinin ötesine geçen somut anlaşmalara ve eylemlere yol açtı.
Yazarlara göre deneysel titizliği, sistem düşüncesini ve paydaş katılımını en baştan birleştirmek yalnızca daha iyi araştırma sonuçları değil, aynı zamanda büyük ölçekli değişimin koşullarını da doğuruyor.
Tarımda yeşil dönüşüm, insanlar ne yapacaklarını bilmediği için tıkanmıyor. Oyunun kuralları, tedarik zincirindeki güç dengesi ve güven eksikliği en iyi niyetleri bile engelleyebildiği için tıkanıyor. Bir öğrenci, gelecekteki bir ekonomist, ziraat mühendisi, sosyolog ya da kamu görevlisi için bu önemli bir ders: etkili değişim, yeninin tanıdıkla el ele gittiği ve insanların uzun vadeli ilişkiler kurduğu yerde doğar.
5 soru · bir dakika
English
Čeština
Deutsch
Español
Français
Magyar
Italiano
Polski
Português
Русский
Slovenčina
Türkçe
Українська
العربية
中文